„Nie musisz być już dłużej zdenerwowanym, bezradnym dzieckiem rozpaczającym z powodu zagrywek rodzica. (…) postawa obserwatora pozwoli ci pozostać silnym niezależnie od tego, jak będzie się zachowywać druga osoba.” L. C. Gibson

Tym, co najbardziej rani dorosłe dziecko w relacji z odrzucającym, kontrolującym i manipulującym rodzicem, jest nadzieja, że on zrozumie swój błąd, uzna krzywdę dziecka, przeprosi i obdarzy je taką miłością i akceptacją, na jaką czekało. To nadzieja, że tym razem będzie inaczej, powoduje najwięcej rozczarowań. Starania dziecka nie sprawią, że rodzic nagle nabędzie umiejętności w rozwoju emocjonalnym, który u niego został zahamowany.

„Do bliskości emocjonalnej potrzebny jest taki poziom dojrzałości emocjonalnej, jakiego jej matka po prostu nie miała. (…) Zadaj sobie pytanie, co naprawdę chcesz uzyskać od drugiej osoby (…) czy chciałbyś, żeby cię wysłuchał? Aby cię zrozumiał? Żałował swojego zachowania? Przeprosił cię? Wynagrodził ci doznane krzywdy? (…) Pamiętaj-nie możesz oczekiwać, że niedojrzała, obawiająca się emocji osoba nagle zmieni swoje usposobienie.” L. C. Gibson

Jak wyzwolić się spod wpływu niedojrzałego emocjonalnie rodzica?

Pierwszym krokiem, by wyzwolić się spod wpływu niedojrzałego emocjonalnie rodzica, jest rezygnacja z  fantazji, że on się zmieni, jeśli tylko dziecko bardziej się postara. Pierwszy krok to rezygnacja z prób nawiązania bliskości emocjonalnej z kimś, kto nie jest do tego zdolny i uznanie, że żadne starania dziecka tego nie zmienią, jeśli rodzic nie będzie chciał poprawy.

„Musi ułożyć sobie życie w sposób, który nie będzie uwzględniał obecności matki. Tylko takie rozwiązanie jest skuteczne w przypadku rodziców, których przeraża bliskość emocjonalna. (…) nawiązanie relacji z matką jest możliwe, ale nie będzie to taka relacja, o jakiej marzyła.” L. C. Gibson

Nie oczekuj tego, czego on nie może ci dać, zrezygnuj z fantazji, że się zmieni

Nie można zmienić ludzi, którzy nie chcą zmiany, nie można oczekiwać od niedojrzałych osób postaw, których nie wykształcili w toku rozwoju, takich jak: empatia, zdolność do bliskości emocjonalnej, dostrzegania potrzeb innych, przyznawania się do błędu, przepraszania.

Dorosłe dziecko, które próbuje zbliżyć się do rodzica emocjonalnie, mówić o swoich uczuciach, oczekiwaniach, konfrontować go z raniących zachowań, wzbudza w nim poczucie zagrożenia i uruchamia jego mechanizmy obronne: krytykę, zaprzeczanie, manipulacje, odrzucanie dziecka.

„Chciałabyś nawiązać z nią bliskość emocjonalną, co jest najbardziej zrozumiałe, ale (…) ona po prostu nie jest do tego zdolna. Ty sądzisz, że próbujesz tylko nawiązać z nią relację, lecz ona prawdopodobnie postrzega twoje zachowanie jako poważne zagrożenie, które może zaburzyć jej równowagę życiową. W końcu żyje w taki sposób już od wielu lat. Nie potrafi sobie poradzić z twoją otwartością i szczerością. Wyobraź sobie, że twoja mama boi się węży. A ty raz za razem rzucasz jej prosto na kolana dużego, grubego, wijącego się węża. To jest dla niej nie do zniesienia, jakkolwiek ważny byłby dla ciebie ów wąż.” L. C. Gibson

Zdecyduj, czy chcesz utrzymywać relację i stawiaj realistyczne oczekiwania

Kolejnym krokiem jest podjęcie decyzji, czy warto utrzymywać dalsze kontakty i stawianie w relacji realistycznych celów, które zależą od ciebie:

  • powiem mojej matce, że w tym roku nie spędzę z nią świat i wytrwam w tej decyzji, nawet gdy zacznie wzbudzać we mnie poczucie winy lub szantażować mnie emocjonalnie (bez stawiania oczekiwań, jak ona na to zareaguje-to nie zależy od ciebie i spowoduje cierpienie i frustrację);

Kontaktując się z rodzicem, przyjmij rolę obserwatora.

„Postawa obserwatora pozwoli ci utrzymywać z rodzicami lub innymi bliskimi osobami grzeczne kontakty, bez wikłania się jednak w emocjonalne zagrywki (…) to coś innego niż bliska więź (…) dochodzi do komunikacji, jej celem nie jest jednak nawiązanie relacji satysfakcjonującej pod względem emocjonalnym. Utrzymujesz z takimi osobami kontakty, w razie potrzeby wchodzisz z nimi w interakcje i angażujesz się na takim poziomie, jaki jest dla ciebie możliwy do zniesienia. (…) Gdy tylko zaczniesz szukać u takich osób zrozumienia w wymiarze emocjonalnym, zaburzy to twoją równowagę wewnętrzną, (…) poczujesz się sfrustrowany i zdeprecjonowany.” L. C. Gibson

Zrezygnuj z próby uzyskania sprawiedliwości i uzyskania bliskości, zdystansuj się, trzymaj emocje na wodzy

Należy całkowicie zrezygnować z prób wytłumaczenia rodzicowi, że rani, manipuluje, krzywdzi i przyjąć postawę zdystansowanego obserwatora, który całą energię poświęca na to, by nie dać się wytrącić z równowagi i ponieść emocjom. Dba o grzeczne, powierzchowne stosunki.

„Niedojrzali emocjonalnie rodzice wzmacniają raczej uwikłanie emocjonalne niż indywidualną tożsamość (…) o uwikłaniu mówimy wtedy, gdy rodzice nie szanują granic swoich dzieci, projektują na nie własne nieprzepracowane problemy i nadmiernie angażują się w ich sprawy.” L. C. Gibson

Dla niedojrzałych emocjonalnie rodziców priorytetem jest, by wszyscy trzymali się blisko, odgrywali ściśle określone role i by dziecko postępowało zgodnie z ich oczekiwaniami. Każdy sprzeciw może na dziecko sprowadzić krytykę, cofnięcie miłości, obrażanie się, manipulację. Najważniejsze to zachować zimną krew.

„Łatwiej będzie ci zachować równowagę, jeśli zamiast poddawać się reaktywności emocjonalnej, będziesz postępował spokojnie i refleksyjnie. Na początek postaraj się uspokoić i wprowadzić w zdystansowany nastrój zorientowany na obserwację. (…) jeśli poczujesz, że ogarnia cię wzburzenie emocjonalne, to zaniepokojenie może świadczyć o tym, że (…) znowu zacząłeś wierzyć, że nie będziesz szczęśliwy, dopóki nie znajdziesz w ich oczach potwierdzenia swojej wartości. Jeśli zaczynasz znów fantazjować, że uda ci się skłonić drugą osobę do zmiany, to poczujesz się słaby, podatny na zranienie, pełen obaw i niezaspokojonych potrzeb.” L. C. Gibson

Jak nie dać się wytrącić z równowagi?

  • skup się na oddechu
  • zaciskaj i rozluźniaj mięśnie
  • gdy atmosfera robi się trudna do zniesienia, wyjdź do kuchni pod pretekstem posprzątania talerzyka ze stołu lub do toalety, by tam odzyskać emocjonalną równowagę
  • wyjrzyj przez okno, przejrzyj książki w domowej biblioteczce, pobaw się z dziećmi lub z domowym pupilem
  • jeśli rozmawiasz przez telefon, możesz powiedzieć, że zadzwonisz później lub rozłączyć się, zanim powiesz coś, czego mógłbyś pożałować.

Bądź spokojna, ale stanowcza i konsekwentna

Nie próbuj zmienić rodzica, chroń swoje granice. W przypadku niedojrzałych emocjonalnie rodziców działa zadawanie wciąż takiego samego pytania lub stosowanie metody zdartej płyty-„nie przyjadę w tym roku na święta”.

„Delikatnie omijaj próby zmiany tematu lub sprowokowania cię do emocjonalnych reakcji. Zachowuj się uprzejmie, lecz bądź gotów powtarzać swoje pytania tyle razy, ile będzie trzeba do uzyskania odpowiedzi. (…) Jednostki niedojrzale emocjonalnie nie dysponują dobrą strategią, aby dawać odpór wytrwałej postawie drugiej osoby. Ich uniki i próby odwracania uwagi w końcu stracą skuteczność, jeśli będziesz wciąż ponawiał to samo pytanie.” L. C. Gibson

Kontakt z niedojrzałym emocjonalnie rodzicem to ciężka praca, która wyczerpuje. Wciąż trzeba się hamować, nie ulec pokusie, by mu wygarnąć. Konsekwentnie utrzymywać się w przekonaniu, że on się nie zmieni. Dziecko niewiele z takiej relacji może uzyskać dla siebie, a bliskości emocjonalnej musi szukać poza rodziną.

Marta Szyszko

Na podstawie:

niedojrzali emocjonalnie

Uważasz ten post za przydatny? Podziel się z innymi

Comments

comments