„Człowiek z niską samooceną nie potrafi tworzyć bliskich więzi albo ich utrzymać. Ciągle potrzebuje czuć się lepszy i niejednokrotnie buduje substytut komfortu na nieszczęściu innych ludzi; zdarza się, że ich poniża, nie docenia, niszczy.” Dorota Gromnicka

Osoba narcystyczna w wyniku ran doznanych we wczesnym dzieciństwie, zastąpiła swoją autentyczną ekspresję emocjonalną, ja wielkościowym, które buduje poprzez wywyższanie się, koncentrację na sobie oraz podkopywanie poczucia własnej wartości ludzi w swoim otoczeniu. Osoba narcystyczna rzadko prosi, próbuje zdominować innych poprzez manipulację i nie zostawianie przestrzeni na odmowę.

Narcyz dostaje to, czego chce, wzbudzając u innych wątpliwości na swój temat, zaburzając percepcję (sprawia, że nie wierzymy własnym zmysłom), uderzając w czyjeś poczucie własnej wartości. Jego oskarżenia i opinie często oparte są na rozmyślnym kłamstwie. To zarzucanie komuś, że jest nienormalny, zaprzeczanie temu, co widzą jego oczy, słyszą uszy, to manipulowanie faktami, by osiągnąć cel.

W jaki sposób narcyz manipuluje innymi, żerując na poczuciu własnej wartości rozmówcy? 6 destruktywnych zachowań

Upijanie czyjejś wartości, by uzyskać kontrolę i dowartościować się cudzym kosztem

Kłamstwa, fałszywe oskarżenia, nieustanna krytyka, zastraszanie, pogarda to arsenał narcystycznej osoby, dzięki któremu może na chwilę podnieść swoje niepewne poczucie własnej wartości, upijając czyjąś wartość. Wypacza rzeczywistość, by potwierdzała jej wizję. Nie cofnie się przed kłamstwem.  Sprawiając, że inni czują się bezwartościowi może dominować i sprawować kontrolę, która chroni ją przed upokorzeniem.

„Kontakt z osobą, która potrafi cenić siebie, jest zazwyczaj przyjemny i nie zagraża godności drugiego człowieka. Osoby, które nie czują się ze sobą dobrze, wykorzystują innych do budowania swojego wizerunku, manipulują, stosują bierną agresję, nie przejawiają empatii, nie dają poczucia bezpieczeństwa.” Dorota Gromnicka

Nieprzyjmowanie krytyki

W relacji z narcystyczną osobą nie sposób zbudować bliskości. Wszystko dlatego, że nie ma w niej za grosz szczerości i autentyczności. Nie cofnie się przed wypieraniem tego, co przed chwilą zrobiła lub powiedziała, jeśli to pozwoli jej utrzymać swój pozytywny obraz siebie i osiągnąć cel. Na krytykę reaguje agresją, wzbudzaniem poczucia winy: „najpierw byś doceniła to wszystko, co dla ciebie robię”, nie jest otwarta, by przyjąć krytykę pod swoim adresem. Atakuje rozmówcę, oskarża go. Jest wrażliwa na krytykę, ale spieszy się z ocenianiem innych.

Traktowanie innych jako konkurentów a nie sprzymierzeńców

Gdy opowiadasz, jak spędziłaś wakacje, chcąc podzielić się przeżyciami, narcyz traktuje to jako okazję,  by pokazać, że był w lepszym hotelu i zaliczył więcej atrakcji. Traktuje związki z ludźmi w kategoriach: ktoś musi błyszczeć (on), a ktoś musi być tłem (rozmówca). Podkreśla, w czym jest lepszy, po krótkiej rozmowie czujesz się gorsza, przybita i wyczerpana, choć wcale nie zamierzałaś się porównywać, liczyłaś na miłą rozmowę. Narcyz dzieli ludzi na zwycięzców i przegranych, on musi być w tej pierwszej kategorii. Nie cieszy się cudzymi sukcesami, postrzega je jako zagrożenie.

Udawanie przed innymi kogoś, kim się nie jest

Narcyz bardzo dba o powierzchowny wizerunek. Chce pokazać się jako osobę pełną sukcesów, godną pozazdroszczenia, potężną, nawet jeśli w środku trzęsie się jak osika. Pokazuje światu swój wyidealizowany wizerunek, by zakamuflować wewnętrzne niedostatki. Próbuje zaimponować innym swoim wyglądem, by podkreślić własną wyjątkowość i to, że jest lepszy od innych. Chce, by inni go adorowali, oddawali mu szacunek, a także podporządkowali się.

Pogwałcenie cudzych granic

Narcyz nie szanuje cudzej przestrzeni, czuje się u ciebie jak u siebie, wpada z niezapowiedzianymi wizytami, nie reaguje, gdy takich zachowań sobie nie życzysz. Czuje się uprzywilejowany.

Posługiwanie się negatywnymi emocjami, by utrzymać innych w szachu

Bywa okrutny, atakując swoje ofiary pogardą, lekceważeniem, czerpiąc sadystyczną przyjemność z ataku, nie mając za grosz empatii. Nie cofnie się przed wprowadzeniem negatywnej atmosfery, by utrzymać kontrolę i sprawić, że inni poczują się wytrąceni z równowagi i niepewni. Nie okazuje skruchy za zadawanie innym cierpienia.

„Może się zdarzyć, że osoba z niskim poczuciem własnej wartości, lękliwa, przypisze złe intencje komuś, kto zachowuje się dojrzale. Czując się niepewnie ze sobą, oceni go przez pryzmat swoich dysfunkcji i będzie uważać, że przyczyną dyskomfortu jest zachowanie drugiej osoby. Zetknięcie się z kimś, kto dobrze sobie radzi, jest pogodny, asertywny, bywa niczym lustro, które eksponuje słabości, sprawia, że dostrzega się niezadowolenie z siebie. Zanim ktoś uświadomi to sobie, szuka winnego poza sobą.” Dorota Gromnicka

Marta Szyszko

na podstawie:

Dorota Gromnicka „Jak zbudować poczucie własnej wartości?”, wyd. Samo Sedno

https://www.psychologytoday.com/blog/communication-success/201707/6-common-traits-narcissists-and-gaslighters?utm_source=FacebookPost&utm_medium=FBPost&utm_campaign=FBPost

Uważasz ten post za przydatny? Podziel się z innymi

Comments

comments